Theo các cửa hàng chuyên phục vụ văn phòng phẩm và thiết bị tin học văn phòng, hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại mực in nhưng có thể phân ra 5 nhóm chính.

Thứ nhất là loại mực in do chính hãng sản xuất phân phối theo các kênh chính thức. Loại này chất lượng tốt nhưng giá khá cao. Thứ hai là các sản phẩm “reman” (remanufactured). Đây là loại mức in tương thích được các hãng mực in bên thứ ba sản xuất, được công nhận là hợp pháp. Thứ ba là mực nạp cho máy in, được gọi là “refill”. Thứ tư là mực in giả được gắn mác chính hãng nhưng chất lượng không bảo đảm. Cuối cùng là hàng chợ trời (gray) vừa có thể là mực in chính hãng vừa có thể là hàng giả và trong đa số trường hợp không được đảm bảo về chất lượng.

Mực in chính hãng luôn được tin tưởng như là mực in số 1 trên thị trường. Tuy nhiên, khác biệt về giá cả là một vấn đề. Và điều làm người tiêu dùng Việt Nam băn khoăn nhất là tại sao phải tốn một số tiền lớn để thay mực trong khi phần đắt nhất là ống mực (cartridge) qua mỗi lần sử dụng hết mực lại vứt đi và thay mới toàn bộ.

Các nhà sản xuất máy in luôn khuyến cáo người sử dụng dùng mực in chính hãng để đảm bảo chất lượng cho máy. Mặc dù lo lắng cho máy tính nhưng trước sự so sánh, giá mực in chính hãng là 100% thì giá mực tương thích có nhãn hiệu tương đương chỉ khoảng 50%; trong khi giá mực in không nhãn hiệu chỉ tương đương 10%. Đây là lý do khiến cho đa số người dùng Việt Nam tìm đến các loại mực in rẻ tiền hơn bất chấp các cảnh báo về độ bền đối với máy in.

Tâm lý này của người dùng Việt Nam cũng chính là điều mà người tiêu dùng các nước đã trải qua. Để giải quyết vấn đề không phải bỏ đi nhưng ống mực (cartridge) đắt tiền khi hết mực, một ngành công nghệ mới đã được thúc đẩy để đảm bảo người tiêu dùng vẫn có sản phẩm mực tốt và tiết kiệm đó là sản xuất mực in tương thích.

Sản phẩm này bắt đầu có từ những năm 1980 và được sử dụng rộng rãi trên thế giới vì giá hợp lý và chất lượng lại được đảm bảo tương đương vì được sản xuất theo hệ thống tiêu chuẩn đã được thừa nhận rộng rãi với hàng chục ngàn DN sản xuất. Trên thế giới, mực in tương thích hiện đang chiếm 30% thị phần ở Mỹ và châu Âu. Nhưng tại Việt Nam, nó mới chỉ 5 - 6 năm nay nhưng số lượng các công ty sản xuất mực in tương thích chỉ còn ít và mực in tương thích hiện chỉ chiếm dưới 5% thị phần.

Rất nhiều người vẫn có thói quen hết mực thì gọi ngay cho một địa chỉ cung cấp mực đến và họ chỉ việc bơm thêm mực và in tiếp. Tuy nhiên, ngoài nhiệm vụ duy nhất là bơm thêm mực, các dịch vụ này không hề có biện pháp thay thế linh kiện hay bảo trì ống mực. Hệ quả mà rất nhiều văn phòng gặp phải là bản in xấu, không đạt chất lượng và máy chóng hỏng. Trong khi đó,  nhà cung cấp mực in tương thích chuyên nghiệp sẽ đáp ứng yêu cầu những linh kiện mới được nhập khẩu từ nước ngoài, kiểm tra đầu vào, nạp mực, kiểm tra mẫu test. Toàn bộ quá trình làm mới ống mực cartridge để kéo dài tuổi thọ của cả cartridge và máy in đều được thực hiện theo các tiêu chuẩn được công nhận

Tuy nhiên, cái khó nhất hiện nay cho người tiêu dùng Việt Nam là các nhà phân phối máy in tại Việt Nam chỉ chấp nhận bảo hành cho những máy in sử dụng mực in chính hãng, không bảo hành cho máy in sử dụng mực in tương thích như tại nhiều nước khác trên thế giới. Đây là lý do khiến người tiêu dùng không dám sử dụng mực in tương thích. Sự phân biệt đối xử này đang khiến cho các hãng mực in tương thích gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng thị trường.

Theo ông Nguyễn Chí Thanh, Tổng Giám đốc Công ty Toàn Quang, sản xuất mực in tương thích VMAX, việc không đủ thông tin về việc sử dụng mực in tương thích đã khiến cho người tiêu dùng bị ảnh hưởng đến quyền lợi. Đây cũng là lỗi của các nhà sản xuất mực tương thích khi chưa biết làm thế nào để chuyển tải được thông tin đầy đủ đến cho người tiêu dùng. Việc mực in chính hãng một mình một sân chơi đã dẫn đến độc quyền, kiểm soát giá và đẩy giá cao, trong khi chi phí không lớn.

Nếu có một lời khuyên cho sự lựa chọn giữa xài sang và tiết kiệm nhưng vẫn đảm bảo chất lượng thì rất nhiều người chuyên cung cấp về  sản phẩm văn phòng cho rằng, các loại mực in tương thích ở Việt Nam hiện nay đều có chất lượng ngang mực in chính hãng. Các loại mực in tương thích hiện nay do chính DN trong nước sản xuất đều sử dụng nguyên vật liệu nhập từ Nhật Bản, và quá trình sản xuất được quản lý theo tiêu chuẩn và đã được Hiệp hội mực in quốc tế thừa nhận. Điều quan trọng hơn là những khách hàng lớn như:  ANZ, Eximbank, trường ĐH Quốc tế RMIT VN… đều đã sử dụng mực in tương thích vì tiết kiệm mà vẫn đảm bảo chất lượng.

Chính vì lẽ đó mà theo ông Thanh, tương lai của mực in tương thích là rất sáng sủa bởi sớm muộn gì thì người tiêu dùng cũng sẽ sử dụng mực in tương thích vì chính lợi ích của mình. Trong vài năm nữa, dự kiến thị phần của mực in tương thích sẽ đạt khoảng 20% và khi đó trên thị trường sẽ xuất hiện cuộc chiến khác giữa các doanh nghiệp mực in tương thích với nhau. Chính vì thế, những DN "nhanh chân" hơn trên thị trường hiện đang lo tập trung cho việc xây dựng hệ thống phân phối thông qua hai kênh: trực tiếp đến người tiêu dùng và hệ thống đại lý; xây dựng thương hiệu.

Có nhiều loại mực in để lựa chọn nhưng để giải quyết vấn đề chi phí và chất lượng lại không dễ. (Ảnh: Phương Thảo)